Sağlık haberlerini doğru okumanın hayati önemine dikkat çeken ‘Kokuyla Keşfet’ ve ‘Sağlık Haberlerine Farklı Bakış’ kitaplarının yazarı Esra Öz, medyada gördüğünüz haberlerden doğru faydalanmak için dikkat edilmesi gereken noktaları sıraladı.Sağlıklı yaşam bilincinin oluşması için herkese çok önemli görevler düştüğünü belirten ‘Kokuyla Keşfet’ ve ‘Sağlık Haberlerine Farklı Bakış’ kitaplarının yazarı Sağlık Habercisi Esra Öz, bu konuda farkındalıkların oluşması için medyada yayınlanan her haberi belli bir süzgeçten geçirmenin önemine dikkat çekti. Aynı bir dedektif gibi hareket edilmesi gerektiğini söyleyen Öz , “Böyle olunca insanlar oyun oynar gibi yeni bir alışkanlık ediniyor, zor gibi gelen bir durum eğlenceli ve hayata geçirilebilir hale geliyor” dedi.


1-Genel geçer reçetelerden uzak durun
Sağlığın kişiye özel olduğunu vurgulayan Öz, şunları söyledi: “Bu konuda da özellikle aile hekimleri insanlara birebir ulaşma fırsatı yakaladığı için, bu anlamda çok şanslılar. Medyada sürekli genel geçer reçeteler verilir. Bu reçeteler herkese uygulanamaz. Medyada yer alan bu reçeteleri insanlar zayıflamak, hastalıklardan korunmak gibi farklı nedenlerle yapıyorlar. Oysa genel geçer reçete verecek kadar kanıta dayalı tıptan uzak olan bu haber kaynakları, halk sağlığını tehdit eden bir açıklama yaptıklarının da farkında olmuyorlar. Bilime sırtını dönen ya da sağlık alanında eğitim almamış sözde uzmanlar, medya tarafından ilgiyle izleniyor.”

2-Medyada yer olan uzmanların uzmanlığını sorgulayın
Günümüzde sağlık haberciliğinin maalesef reklam amaçlı kullanıldığına dikkat çeken Öz, “Bu nedenle de haber kaynaklarının kim olduğu, eğitimi ya da verdiği bilgiler sorgulanmadan olduğu gibi yayınlanıyor. Televizyon programları tamamen para endeksli hale geldi. Parayı ödeyen istediği gibi çıkıp konuşuyor. Sağlıkla ilgili hiçbir eğitimi olmayan kişiler, psikolojiden beslenmeye kadar geniş bir yelpazede açıklama yapabiliyorlar. İnsanlara tavsiyeler veriyorlar. Bu nedenle, sağlıkla ilgili bilgi veren kim olursa olsun hemen o kişinin eğitimine bakın. Uydurulan ünvanlar olabileceğini göz önünde bulundurun. Bu iş sertifikalarla ya da kurslarla alınacak bir eğitim değildir. Televizyonda ya da gazetede bir haberinin yer alması, o kişinin konuştuğu alanla ilgili uzman olduğunu göstermez. Kişinin ünlü olması da uzman olduğunu göstermez” dedi.

3-Her okuduğunuz haberi hemen doğru kabul etmeyin
Haberleri mercek altına alarak eleştirel bakış açısı ile incelemek gerektiğini belirten Öz, “Kendinizi Sherlock Holmes gibi hissedebilirsiniz. Sağlık ile ilgili bir bilgi elinize ulaştığında, duygularınızdan arınıp, tamamen objektif şekilde delilleri incelemeniz ve bu şekilde olayı çözmenizi önemli. Böylece anlatılanların doğru olup olmadığını anlamak için adım atmış olacaksınız” diye konuştu.

4-Haber başlıklarına aldanmayın
Özellikle de ‘Her derde deva’ şeklinde atılan başlıklara karşı dikkatli olunması gerektiğini belirten Esra Öz, “Bir bitki her derde deva olmaz. Madem deva, neden hastalanıyoruz hala? Neden her sene başka bir bitki moda oluyor? Arkasında ticari bir çıkar olabilir mi? Bu gibi soruları her zaman aklınızın bir kenarında tutun ” dedi.

5-Doğal reçetelere temkinli yaklaşın
“Mutfağınızdaki ürünleri mümkünse yemeklerinizde kullanın, cilt bakımında değil” diyen Öz, şunları söyledi: “Çünkü medyada verilen bazı karışımlar nedeniyle yüzlerinde hasar oluşan ve dermatoloğa gitmek zorunda kalan insanlar var. “Hiçbir zararı yok” dediğiniz o ürünleri karıştırdığınızda cildinize hasar verecek hale getirebilirsiniz. Bu nedenle de mutfağınızdaki ürünleri kullanarak oluşturulan, doğal olduğu iddia edilen reçetelerden uzak durmak çok önemli.”


6-Detoks sağlıklı mı?
Bitkisel karışımların bazen karşımıza detoks adın altında çıktığını söyleyen Öz, “Detoksun, birçok bilim insanı ve beslenme uzmanı yanlış bir uygulama olduğu belirtiliyor. İnsanlara faydasından çok zararı olduğu dile getirilen bir durumun, herkese açık bir şekilde sunulması son derece vahim bir medya kazası olduğunu gösteriyor. Fazla kilolarından kurtulmak isteyenlerden, sıfır beden olanlara uzanan bu reçetelerin başka bir bedeli de zayıflamak için kullanılan ilaçlar oluyor” dedi.

7-İnternetten ilaç almayın
Zayıflamak uğruna içilen karışımlar nedeniyle birçok insanın sağlığından hatta hayatından olduğunu kaydeden Öz, “Bitkisel ve doğal kelimeleri ile süslenen bu tip haberler kaç can aldı kim bilir. İnternetten sipariş edilen bu ilaçların içerisinde ne olduğu bilinmiyor, hemen doğal ve bitkisel kelimelerinin arkasına saklanıyorlar. Sakın internetten ilaç almayın” şeklinde konuştu.

8-Duygularınızla hareket etmeyin
Hikaye şeklinde yayınlanan haberlere dikkat edilmesi gerektiğini dile getiren Öz, “Duygularınıza dokunan sağlık haberlerini okurken yine dedektif gibi yaklaşmanız çok önemli. Genelde anlatılan hikayede, sizin duygularınız ön planda olur. Arka planda neler olduğu dikkatinizden kaçabilir, bu nedenle hikaye şeklinde anlatılan haberlerde mutlaka duygularınızdan uzak durarak haberleri değerlendirin. Bir çocuk, kadın ya da yaşlı bir bireyin hikayesi anlatılırken, gözünüzden kaçmaması gereken soru hep aklınızda olsun; ‘arkada verilmek istenen mesaj ne?’ Bu yanıtı bulduğunuzda habere daha farklı bir gözle bakmaya başlarsınız” dedi.

9-Habercileri tanıyın
Uzman sağlık habercilerinin, belli etik ilkeler çerçevesinde haber yapmaları gerektiğini kaydeden Öz, şunları söyledi: “Bu bağlamda gazetecilerin haber dilini öğrendiğinizde, haberi kimin yaptığına bakıp güvenilirlik açısından da karar vermeniz kolaylaşacaktır. Aynı zamanda sağlık haberciliğinde uzmanlaşmayı da desteklemiş olacaksınız. Sağlıkla ilgili haber yapan ya da okuyan herkes, bilgilere şüphe süzgeci ile yaklaşıp, sözde uzmanlar konusunda bilinçli olmalıdır. Ancak, bilgilerin doğruluğundan emin olduktan sonra hayatınıza uygulamalı ve paylaşılmalısınız. Sağlıklı yaşam için sağlıklı haberlere ihtiyacımız var.”